Liên hệ

Bài nổi bật

Định giá ăn cướp – Sự giả dối của Uber, WeWork và các startup chia sẻ

Chiến lược “Định giá ăn cướp” được rất nhiều startup sử dụng, điển hình là Uber và WeWork. Họ cậy tiền của nhà đầu tư giết chết cạnh tranh, mầm mống cực kỳ nguy hiểm cho nền kinh tế.

Mới chỉ 6 tuần trước đây, WeWork còn là startup công nghệ có giá trị vốn hóa cao nhất nước Mỹ: 47 tỷ USD. Nhưng giờ công ty chia sẻ văn phòng đối mặt với nguy cơ phá sản.

WeWork thời điểm lên sàn IPO

Mọi thứ thay đổi khi hồ sơ S-1 của WeWork được đưa lên trang web của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vào lúc 7h12 một buổi sáng mùa hè ở New York (Mỹ). Các nhà đầu tư, chuyên gia phân tích và phóng viên nghiên cứu nó và phát hiện một mớ bòng bong khổng lồ. 

Lỗ chồng lỗ

WeWork đã ký hợp đồng thuê không gian văn phòng lên tới 47 tỷ USD, nhưng mới chỉ đạt được các thỏa thuận cho thuê đem lại 4 tỷ USD. Lỗ năm 2018 lên đến 1,9 tỷ USD. Để kiếm được 1 USD, WeWork phải chi 2 USD. Trong nửa đầu năm nay, lỗ đã lên đến 904 triệu USD. 

“Chúng tôi có lịch sử thua lỗ và kể cả khi tiếp tục tăng trưởng ở tốc độ hiện tại, chúng tôi nhiều khả năng sẽ không có lãi trong tương lai gần”, WeWork thừa nhận trong cáo bạch. Ngoài ra, hồ sơ còn cho thấy hàng loạt hành vi tài chính đáng ngờ của Adam Neumann – CEO WeWork.

CEO WeWork – Adam Neumann thường xuất hiện với mái tóc rối tung, mặc áo thun, quần jean, luôn có những phát ngôn kỳ quái

Ngay trong ngày, cả Financial Times và Wall Street Journal nhận định WeWork sẽ phải giảm đáng kể định giá để thu hút các nhà đầu tư. Fitch Ratings hạ xếp hạng tín nhiệm của WeWork xuống mức “rác”. 

“Sự thổi phồng là một trong những phẩm chất kỳ ảo nhất của ngành công nghệ. Giống như Uber và Lyft, không ai biết hoạt động kinh doanh của họ có thực sự hiệu quả”, cây bút Elaine Moore của Financial Times bình luận.

Lao dốc nhục nhã

Những sức ép dữ dội khiến WeWork oằn mình. Tháng 9, có tin WeWork tính bán cổ phiếu với giá thấp hơn 50% so với kỳ vọng ban đầu, đẩy giá trị vốn hóa của hãng xuống còn 20-30 tỷ USD. Đó bị coi là cú lao dốc vô cùng nhục nhã với startup “kỳ lân” lừng lẫy suốt bao năm qua. 

WeWork tiếp tục bị định giá thấp hơn, chỉ còn 10-12 tỷ USD. Neumann vẫn quyết thực hiện IPO. Anh ta khẳng định sẽ huy động được 6 tỷ USD từ các ngân hàng. Ban lãnh đạo WeWork tuyên bố sẽ IPO vào cuối năm. 

Tình hình kinh doanh thảm hại của WeWork

Nhưng rốt cuộc tất cả đã sụp đổ. Chiếc đinh cuối cùng đóng vào cỗ quan tài chôn vùi WeWork là Wall Street Journal đăng bài tố cáo Neumann nghiện rượu và thường xuyên chơi cần sa. Giới đầu tư cạn sự kiên nhẫn với Neumann. 

SoftBank gây sức ép buộc Neumman từ chức CEO. Kế hoạch IPO sau đó bị hủy bỏ. Hai CEO thay thế Neumann là Sebastian Gunningham và Artie Minson cho biết sẽ sa thải hàng nghìn nhân viên,  tập trung vào hoạt động kinh doanh chính, tìm cách khôi phục niềm tin của nhà đầu tư.

Quyền lực thực sự đằng sau Uber và WeWork

Nhà nghiên cứu Matt Stoller của Open Markets Institute – tác giả cuốn Goliath: The Hundred-Year War Between Monopoly Power and Democracy – gọi xu hướng các quỹ đầu tư đổ hàng chục tỷ USD vào nhiều startup kinh doanh lỗ là “chủ nghĩa tư bản hàng giả”. Và ví dụ hài hước nhất, mới nhất chính là WeWork.

Vấn đề quy mô của WeWork được đẩy lên quá tầm trong khi giá trị vốn hóa cũng được thổi phồng tới mức vô lý: 47 tỷ USD.

Cáo bạch IPO của WeWork và các điều tra sau đó cho thấy CEO WeWork Adam Neumann quản lý tệ hại và quá tham lam. Tuy nhiên, Neumann lại được tiếp cận nguồn vốn khổng lồ.

“Bản thân Neumann không phải là kẻ quan trọng. Trung tâm quyền lực đằng sau mớ bòng bong này là các nhà đầu tư đã bơm hàng tỷ USD vào WeWork. Đó là Chủ tịch JP Morgan Jamie Dimon và CEO SoftBank Masayoshi Son”, chuyên gia Stoller khẳng định.

Tỷ phú Nhật Bản Masayoshi Son đã quá tin tưởng vào Neumann

Tỷ phú Nhật Bản Masayoshi Son là một nhân vật “thú vị”, CEO SoftBank xây dựng danh tiếng nhờ khoản đầu tư sinh lãi 100 tỷ USD vào Alibaba. “Giống như nhiều nhà tài phiệt khác, Son rất quyền lực và có nhiều mối quan hệ chính trị đáng giá”, ông Stoller nhận xét.

Định giá ăn cướp

Theo chuyên gia của Open Markets Institute, mô hình đầu tư của SoftBank là dùng biển tiền mặt để dìm chết đối thủ cạnh tranh. SoftBank đầu tư nhiều đợt vào WeWork, mua cổ phần startup này với giá cao hơn nhiều so với giá trị thực tế.

Tổng cộng SoftBank và quỹ Vision Fund đầu tư tới gần 11 tỷ USD vào WeWork. Startup chia sẻ văn phòng này được định giá tới 47 tỷ USD hồi tháng 1 bởi tỷ phú Son nói rằng nó có giá trị cao chứ không hề dựa trên cơ sở thực tế.

WeWork dùng hàng tỷ USD tiền mặt từ SoftBank để cung cấp dịch vụ cho thuê văn phòng với giá rẻ hơn các đối thủ. Công ty này hi vọng sẽ có lãi khi đã dìm chết các đối thủ và chiếm thế độc bá thị trường cho thuê văn phòng chia sẻ.

Như vậy, chiến lược của tỷ phú Son – cũng giống như nhiều nhà đầu tư mạo hiểm khác – là tìm một thị trường lớn, đổ tiền tỷ vào một công ty để nó có đủ nguồn lực đánh bật mọi đối thủ cho đến khi đạt vị thế độc quyền, rồi tận dụng sự độc quyền đó để kiếm lời.

Chiến lược này còn được gọi là “định giá ăn cướp”. Trong những năm qua, mô hình này trở nên rất phổ biến. Startup xe trượt Bird (California, Mỹ) lỗ 100 triệu USD trong quý I, doanh thu chỉ đạt vỏn vẹn 15 triệu USD. Trước đó, Bird huy động được tới 718 triệu USD tiền đầu tư.

Dùng tiền đè đối thủ cạnh tranh là chiến lược phổ biến của các startup được tài trợ khủng

Tương tự, Uber và Lyft đốt tiền như lửa đốt rừng Amazon. Theo Business Insider, trong quý II Uber lỗ tới 5,2 tỷ USD. Cùng quãng thời gian đó, Lyft cũng lỗ 644 triệu USD. Cả hai công ty gọi xe này đều không đưa ra được chiến lược cụ thể nào để chứng minh rằng chúng có thể kinh doanh lãi trong tương lai.

Cần ngăn chặn chủ nghĩa tư bản hàng giả

Tại sao một công ty gọi xe khổng lồ như Uber lỗ nặng đến vậy? Công ty này không hề tốn nhiều tiền trả lương thưởng cho tài xế, bởi họ không được coi là nhân viên có hợp đồng. Khảo sát của Ridester cho thấy thu nhập của tài xế Uber tại Mỹ chỉ vào khoảng 9,73 USD/giờ, còn thấp hơn cả nhân viên nhà hàng thức ăn nhanh McDonald’s.

Vậy Uber đốt hàng tỷ USD vào đâu?

Chính là khách hàng. Để chiếm thế độc quyền trên thị trường, Uber quyết liệt cắt giảm giá dịch vụ và hậu quả là mỗi khi có một khách hàng lên xe Uber là hãng này mất tiền. Nhà báo Dominic Rushe của Guardian, từng đoạt giải Pulitzer, mô tả Uber cũng như nền kinh tế chia sẻ là một “cú lừa”.

Nhà phân tích Stoller cũng gọi mô hình kinh doanh lỗ triền miên liên tục là “chủ nghĩa tư bản hàng giả”. “Chủ nghĩa tư bản hàng giả có thể gây ra những hậu quả kinh tế nguy hiểm. Cuộc khủng hoảng nợ dưới chuẩn tại Mỹ (2007-2010) là một ví dụ điển hình”, ông nhấn mạnh.

Startup kỳ lân chỉ là ảo tưởng của chủ nghĩa tư bản hàng giả

Cú lừa WeWork bị lật tẩy khi startup này phải công khai sức khỏe tài chính khi xin phép thực hiện phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu (IPO) theo quy định của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC). Điều đó có nghĩa là những con số mà SoftBank thổi phồng hoàn toàn không tương thích với tình hình kinh doanh thảm hại của WeWork.

“SEC được thành lập để ngăn chặn độc quyền và lừa đảo chứng khoán. Và nó đã hoạt động hiệu quả. Điều đó có nghĩa là chính sách công chuẩn mực có thể ngăn chặn chủ nghĩa tư bản hàng giả”, chuyên gia Stoller bình luận.

Theo nhà nghiên cứu của Open Markets Insititute, đã đến lúc chính phủ Mỹ khôi phục lại các luật ngăn chặn hành vi “định giá ăn cướp” và quản lý thị trường tài chính hiệu quả hơn. “Chỉ như vậy mới có thể tiêu diệt hoàn toàn mô hình chủ nghĩa tư bản hàng giả”, ông khẳng định.

Tông hợp theo Zing, WSJ, Financial Times

More in Bài nổi bật

Advertisement

Bài nổi bật

Advertisement
To Top